विश्व सम्मेलनमा सहभागी हुन पूर्वप्रधानमन्त्री प्रचण्ड रुस प्रस्थान

काठमाडौं: नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्मेलनमा सहभागी हुन शुक्रबार बिहान रुस प्रस्थान गरेका छन्।

रुसको राजधानी मस्कोमा नोभेम्बर १४ देखि १७ सम्म आयोजना हुने ‘फर द फ्रिडम अफ नेसन्स’ (राष्ट्रहरूको स्वतन्त्रताका लागि) विषयक विश्व सम्मेलनमा सहभागी हुन उनी त्यसतर्फ प्रस्थान गरेका हुन्।

प्रचण्डको सचिवालयका अनुसार उनी पाँच दिन रुसमा रहनेछन्। भ्रमणमा उनका प्रमुख स्वकीय सचिव गोविन्दप्रसाद आचार्य पनि सहभागी छन्।

अनलाइनखबरका अनुसार प्रचण्ड र उनको टोली शुक्रबार राति रुसी समयअनुसार साढे ११ बजे मस्को पुग्ने कार्यक्रम छ।

के हो ‘फर द फ्रिडम अफ नेसन्स’ सम्मेलन?

मस्कोमा आयोजना हुन लागेको ‘फर द फ्रिडम अफ नेसन्स’ अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्मेलनमा विश्वका विभिन्न देशका राजनीतिक नेता तथा प्रतिनिधिहरू सहभागी हुनेछन्।

रुसी राजनीतिक दलको आयोजनामा हुन लागेको यस सम्मेलनमा ६० भन्दा बढी देशका प्रतिनिधि सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको आयोजकसम्बन्धी समाचारहरूमा उल्लेख छ।

नोभेम्बर १४ देखि १७ सम्म चार दिन चल्ने सम्मेलनमा विभिन्न देशका राजनीतिक प्रतिनिधिहरूबीच अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक विषयमा छलफल हुने बताइएको छ।

सम्मेलनले विश्व राजनीतिमा देखिएका परिवर्तन, राष्ट्रहरूको स्वतन्त्रता, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र विभिन्न देशका राजनीतिक धारबीचको संवादका लागि साझा मञ्च उपलब्ध गराउने अपेक्षा गरिएको छ।

यद्यपि सम्मेलनको विस्तृत कार्यसूची, सहभागी वक्ताहरूको सूची तथा छलफलका विषयहरूबारे सबै विवरण सार्वजनिक भइसकेको छैन।

प्रचण्डको भ्रमणको उद्देश्य के हो?

प्रचण्डको रुस भ्रमणको मुख्य उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्मेलनमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न देशका राजनीतिक व्यक्तित्वसँग छलफलमा सहभागी हुनु हो।

६० भन्दा बढी देशका प्रतिनिधि सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको सम्मेलनले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक मञ्चमा आफ्नो उपस्थिति जनाउने अवसर प्रदान गर्न सक्छ।

यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा सहभागी हुँदा विभिन्न देशका राजनीतिक दल तथा नेताहरूसँग विचार आदानप्रदान, राजनीतिक अनुभवको साझेदारी र आपसी सम्बन्ध विस्तारका सम्भावना रहन्छन्।

तर प्रचण्डको सचिवालयले भ्रमणका क्रममा हुने अन्य सम्भावित भेटघाट, औपचारिक छलफल वा द्विपक्षीय कार्यक्रमबारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन।

त्यसैले यस भ्रमणलाई हाल उपलब्ध विवरणका आधारमा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्मेलनमा सहभागिताका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ। यसलाई नेपाल सरकारको औपचारिक द्विपक्षीय राजकीय भ्रमणका रूपमा व्याख्या गर्ने आधार अहिलेसम्म सार्वजनिक भएको छैन।

नेपाल–रुस सम्बन्धको सन्दर्भ

नेपाल र रुसबीच लामो समयदेखि कूटनीतिक सम्बन्ध रहँदै आएको छ। दुवै देशबीच सन् १९५६ जुलाई २० मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको थियो।

नेपाल र तत्कालीन सोभियत सङ्घबीच स्थापना भएको सम्बन्ध सोभियत सङ्घ विघटनपछि पनि रुससँग निरन्तर रह्यो।

दुई देशबीच शिक्षा, व्यापार, पर्यटन, संस्कृति, प्राविधिक सहयोग तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सहकार्यका विषयमा विभिन्न समयमा छलफल हुँदै आएको छ।

नेपाल र रुसले सन् २०२६ मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ७०औँ वर्ष मनाइरहेका छन्। यही सन्दर्भमा अक्टोबरमा काठमाडौंमा दुई देशबीचको द्विपक्षीय परामर्श संयन्त्रको तेस्रो बैठकसमेत आयोजना भएको थियो।

उक्त बैठकमा व्यापार, लगानी, पर्यटन, शिक्षा, संस्कृति तथा प्राविधिक सहयोग विस्तारका विषयमा छलफल भएको थियो।

यस पृष्ठभूमिमा प्रचण्डको रुस भ्रमणलाई नेपाल–रुस सम्बन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्पर्कका दृष्टिले पनि चासोका साथ हेरिएको छ।

भ्रमणले नेपाललाई कस्तो अवसर दिन सक्छ?

अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा नेपालको राजनीतिक प्रतिनिधित्व हुनु कूटनीतिक तथा राजनीतिक सम्पर्क विस्तारका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।

विभिन्न देशका राजनीतिक प्रतिनिधिहरूसँग प्रत्यक्ष छलफल गर्ने अवसरले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध, राजनीतिक अनुभव आदानप्रदान र आपसी सहकार्यका सम्भावनाबारे संवाद अघि बढाउन सहयोग गर्न सक्छ।

तर सम्मेलनमा सहभागिता मात्रले कुनै नयाँ सम्झौता, आर्थिक सहयोग वा द्विपक्षीय सहमति भएको अर्थ लाग्दैन। त्यस्ता उपलब्धि पुष्टि हुन औपचारिक बैठक, सहमति वा सम्बन्धित पक्षको आधिकारिक घोषणा आवश्यक हुन्छ।

प्रचण्डको भ्रमणका क्रममा कुन देशका प्रतिनिधिसँग भेटघाट हुन्छ र नेपालका तर्फबाट कुन विषय प्राथमिकतामा राखिन्छ भन्ने विवरण सार्वजनिक भएपछि भ्रमणको वास्तविक उपलब्धि थप स्पष्ट हुनेछ।

पाँच दिनपछि स्वदेश फर्कने कार्यक्रम

प्रचण्ड पाँच दिन रुसमा रहने कार्यक्रम रहेको समाचारमा उल्लेख छ। नोभेम्बर १४ देखि १७ सम्म चल्ने सम्मेलनमा सहभागी भएपछि उनी भ्रमण पूरा गरी स्वदेश फर्कने अपेक्षा गरिएको छ।

तर उनको स्वदेश फर्कने निश्चित मिति र भ्रमणका क्रममा हुने अतिरिक्त कार्यक्रमबारे सचिवालयबाट विस्तृत विवरण सार्वजनिक भइसकेको छैन।

अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्मेलनमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्न रुस पुगेका प्रचण्डको भ्रमणले नेपालका राजनीतिक दलहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क र नेपाल–रुस सम्बन्धमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय आगामी दिनमा स्पष्ट हुँदै जानेछ।

मुख्य तथ्य एक नजरमा

• भ्रमणमा जाने व्यक्ति: पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’
• राजनीतिक हैसियत: नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री
• गन्तव्य: मस्को, रुस
• प्रस्थान मिति: १३ नोभेम्बर २०२६ (२७ कात्तिक २०८३)
• सम्मेलनको नाम: For the Freedom of Nations
• सम्मेलन अवधि: १४–१७ नोभेम्बर २०२६
• सहभागी: ६० भन्दा बढी देशका प्रतिनिधि सहभागी हुने अपेक्षा
• भ्रमण अवधि: पाँच दिन
• साथमा: प्रमुख स्वकीय सचिव गोविन्दप्रसाद आचार्य